امتحان

در حکایات اهل عمران (دانشجویان عمران) آورده اند که اندر دانشگاهی عالمی بود بس سخت گیر و سرد و گرم زمانه را چشیده ، که در علم عمران به لغایت تبحر و استادی رسیده و مریدانی بسیار که تنها اندکی از آنان از پس امتحانات مخ ترکان آن عالم بر آمدندی و آنان که امتحان را به سلامت سپری نمودندی و از آتش سوزان امتحان سربلند بیرون آمدند را 3 روز و 3 شب جشن و پایکوبی بود و اقوام و دوستان پیروزی ایشان را به سوزاندن خرمنی اسپند تحسین بگفتندی و دعای ترکیدن چشمان حسود را بر لب میروانندی. به روز امتحان عده ای از مریدان تنبل آن عالم که فرصت شب را به غنیمت نشمرده و خواب خوش را به مطالعه دروس ترجیح داده بودند ، از برای فرار از امتحان نقشه ای شوم از خودشان در کردندی تا به حیله ای امتحان را به تعویق اندازندی و نقشه چنین بودی که ساعتی چند پس از زمان شروع امتحان به سرای امتحان درآیندی و بهانه شان چنین باشد که در راه آمدن به سرای امتحان از بخت و اقبال بد چرخ اتوبوس حامل این مریدان پنچر شود و موجبات تاخیر حضور سر جلسه امتحان را فراهم آورد. و مریدان بنابر نقشه طراحی شده چنین کردندی و ساعتی پس از امتحان به سرای امتحان درآمدندی و ما الوقع فی مجاز را به آب تاب و جزییات فراوان به آن عالم گرانقدر عرضه نمودندی و چنین گفتند که ای استاد فرزانه اکنون که این تاخیر لا عن القصد بعمل آمده ما را فرصتی دیگر ده تا بر سر امتحان آییم و بر ما باشد که چنان از پس امتحان برآییم که دهان مردمان باز ماندی. آن عالم دانا در پاسخ فرمود اینک شما را فرصتی دیگر دهم تا بر سر امتحان درآیید و بدانید و آگاه باشید که امتحان ثانی بس سخت خواهد بود و اکنون روید و به مطالعه پردازید که هفت روز دیگر زمان آن امتحان باشد، مریدان نیز سرخوش از پیروزی کسب آمده به فراغت همچون مثال خر به مطالعه پرداختندی و روز امتحان با طیب خاطر و اطمینان از مطالعات گسترده چندین روزه به سرای امتحان در آمدندی و آن استاد اعظم هر یک را در گوشه ای از سرای جای داد و چنین فرمودی که اکنون شما را تنها یک سئوال دهم و آن کسان که پاسخ آن سئوال به درستی بنویسند نمره شان بیست باشد و آن دیگران کسان را صفر ، مریدان نیز که چندین روز را به فراغت به مطالعه پرداخته بودندی شادمان از اینکه مجبور به پاسخ گویی به چندین سئوال نیستندی قبول دعوت نمودند و سئوال آن عالم بزرگ چنین بود: کدام چرخ اتوبوس پنچر بود؟